top of page

Όταν το εμφανές πρόβλημα είναι μόνο η αρχή

Εικόνα συγγραφέα: Κατερίνα Κώτση
Κατερίνα Κώτση
9 Νοε
διαβάστηκε 3 λεπτά

Έγινε ενημέρωση: 12 Νοε

Μια συστημική ματιά στις οργανωσιακές προκλήσεις.

Μια ομάδα δεν επικοινωνεί αποτελεσματικά. Οι αποφάσεις καθυστερούν. Ένας manager δυσκολεύεται να αναθέσει. Μια αλλαγή που σχεδιάστηκε προσεκτικά δεν προχωρά όπως αναμενόταν.

Όταν ένα τέτοιο ζήτημα γίνεται ορατό, είναι φυσικό να εστιάζουμε σε αυτό που βλέπουμε: να αλλάξουμε μια διαδικασία, να αποσαφηνίσουμε έναν ρόλο, να αντιμετωπίσουμε μια συμπεριφορά ή να αναζητήσουμε ποιος ευθύνεται.

Κάποιες φορές αυτή η παρέμβαση είναι απαραίτητη.

Το ερώτημα είναι αν αυτό που βλέπουμε μάς λέει όλη την ιστορία.

Στους οργανισμούς, οι συμπεριφορές, οι αποφάσεις και τα αποτελέσματα σπάνια διαμορφώνονται απομονωμένα. Αναπτύσσονται μέσα σε ένα σύστημα ρόλων, σχέσεων, δομών, προσδοκιών, επαναλαμβανόμενων μοτίβων και εξωτερικών συνθηκών που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Το εμφανές πρόβλημα είναι συχνά το σημείο εισόδου. Όχι απαραίτητα το σημείο όπου χρειάζεται να παρέμβουμε.


Τι αλλάζει όταν κοιτάμε το σύστημα

Ας πάρουμε ως παράδειγμα τις αργές αποφάσεις. Μπορεί πράγματι ένας manager να δυσκολεύεται να αποφασίσει. Μπορεί όμως οι αρμοδιότητες να μην είναι σαφείς, να απαιτούνται υπερβολικά πολλές εγκρίσεις, να υπάρχουν αντικρουόμενες προτεραιότητες ή ένα περιβάλλον στο οποίο το λάθος έχει μεγαλύτερο κόστος από την αδράνεια.

Αντίστοιχα, μια ομάδα που «δεν συνεργάζεται» μπορεί να λειτουργεί μέσα σε ρόλους με συγκρουόμενους στόχους ή σε ένα σύστημα που επιβραβεύει περισσότερο την ατομική απόδοση από τη συλλογική.

Η δυσκολία στην ανάθεση μπορεί να αφορά έναν συγκεκριμένο ηγέτη. Μπορεί, όμως, ταυτόχρονα να συνδέεται με το επίπεδο εμπιστοσύνης στην ομάδα, την ασαφή λογοδοσία ή με μια οργανωσιακή συνήθεια όπου όλες οι σημαντικές αποφάσεις επιστρέφουν τελικά στην κορυφή.

Η συστημική προσέγγιση δεν προσπαθεί να ακυρώσει το εμφανές ζήτημα. Προσπαθεί να κατανοήσει τι το διαμορφώνει, με τι συνδέεται και τι συμβάλλει στη διατήρησή του.


Όχι μία αιτία, αλλά ένα μοτίβο αλληλεπιδράσεων

Στα σύνθετα οργανωσιακά ζητήματα, η αναζήτηση μιας μοναδικής «ριζικής αιτίας» συχνά απλοποιεί υπερβολικά αυτό που συμβαίνει.

Ένας διαφορετικός τρόπος διερεύνησης είναι να εξετάσουμε ταυτόχρονα:

  • τους ρόλους και τις προσδοκίες που τους συνοδεύουν,

  • τις σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συνεργάζονται και επηρεάζονται,

  • τις δομές και τις διαδικασίες που καθορίζουν πώς λαμβάνονται αποφάσεις και κατανέμεται η ευθύνη,

  • τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται με τον χρόνο,

  • και το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί ο οργανισμός.

Το σημαντικό δεν είναι να εντοπίσουμε ποιο από αυτά είναι «το πρόβλημα». Είναι να κατανοήσουμε πώς αλληλεπιδρούν και τι μοτίβο δημιουργούν μαζί.


Γιατί οι μεμονωμένες λύσεις συχνά δεν έχουν διάρκεια

Αν παρέμβουμε μόνο στο πιο ορατό σημείο, μπορεί να βελτιώσουμε προσωρινά ένα σύμπτωμα χωρίς, όμως, να αλλάξουμε τις συνθήκες που το παράγουν.

Μπορούμε, για παράδειγμα,

  • να εκπαιδεύσουμε μια ομάδα στην καλύτερη συνεργασία, ενώ οι στόχοι της εξακολουθούν να την ωθούν σε εσωτερικό ανταγωνισμό,

  • να ζητήσουμε από τους ανθρώπους να αναλαμβάνουν περισσότερη ευθύνη, ενώ οι σημαντικές αποφάσεις εξακολουθούν να συγκεντρώνονται σε ένα πρόσωπο,

  • ή να αλλάξουμε τον άνθρωπο που βρίσκεται σε έναν ρόλο, χωρίς να αλλάξουμε το πλαίσιο που διαμόρφωσε το ίδιο πρόβλημα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η παρέμβαση μπορεί να είναι σωστή ως προς το επιμέρους — αλλά ανεπαρκής ως προς το σύστημα. Γι’ αυτό και πολλές οργανωσιακές δυσκολίες φαίνεται να «επιστρέφουν», συχνά με διαφορετική μορφή.


Από την κατανόηση στην ουσιαστική αλλαγή

Η συστημική σκέψη δεν σημαίνει ότι κάθε πρόβλημα χρειάζεται ατελείωτη ανάλυση.

Σημαίνει ότι πριν αποφασίσουμε πού και πώς θα παρέμβουμε, χρειάζεται να κατανοήσουμε αρκετά καλά το σύστημα μέσα στο οποίο το ζήτημα εμφανίζεται.

Ποια στοιχεία συνδέονται; Ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται; Τι ενισχύει ή περιορίζει συγκεκριμένες συμπεριφορές; Και ποια αλλαγή θα μπορούσε να δημιουργήσει ουσιαστικότερη επίδραση στο σύνολο;

Η καλύτερη παρέμβαση δεν είναι απαραίτητα η μεγαλύτερη ή η πιο σύνθετη. Είναι εκείνη που γίνεται στο σωστό σημείο, με καλύτερη κατανόηση του τι πραγματικά διαμορφώνει αυτό που βλέπουμε.


GROW Beyond the Obvious

Στην GROW Systemic Consulting, αυτή η λογική βρίσκεται στον πυρήνα του πεδίου συνεργασίας «Συστημικός Οργανωσιακός Μετασχηματισμός».

Διερευνούμε τις αλληλεξαρτήσεις ανάμεσα σε στρατηγική, δομή, ρόλους, σχέσεις και καθημερινή λειτουργία, ώστε οι οργανωσιακές προκλήσεις να μην αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα προβλήματα, αλλά μέσα στο σύστημα που τις διαμορφώνει. Γιατί η ουσιαστική αλλαγή ξεκινά συχνά πριν από τη λύση, από μια πιο καθαρή κατανόηση του τι πραγματικά συμβαίνει.

Ας ξεκινήσουμε με μια στρατηγική συζήτηση.

Αν αντιμετωπίζετε μια σύνθετη οργανωσιακή πρόκληση, μπορούμε να ξεκινήσουμε αποσαφηνίζοντας τι πραγματικά συμβαίνει.




Sources & Influences

Το άρθρο αυτό αντλεί insights από τη συστημική σκέψη, τη θεωρία οργανωσιακής μάθησης, τη δυναμική σύνθετων συστημάτων και προσεγγίσεις οργανωσιακής αλλαγής που εξετάζουν τις αλληλεξαρτήσεις μεταξύ ρόλων, σχέσεων, δομών, μοτίβων και ευρύτερου πλαισίου.

Meadows, D. H. (2008). Thinking in Systems: A Primer. Chelsea Green Publishing.

Senge, P. M. (2006). The Fifth Discipline: The Art & Practice of the Learning Organization. Revised and updated edition. Doubleday/Currency.

Sterman, J. D. (2000). Business Dynamics: Systems Thinking and Modeling for a Complex World. Irwin/McGraw-Hill.

Burke, W. W., & Litwin, G. H. (1992). “A Causal Model of Organizational Performance and Change.” Journal of Management, 18(3), 523–545. https://doi.org/10.1177/014920639201800306

Argyris, C., & Schön, D. A. (1978). Organizational Learning: A Theory of Action Perspective. Addison-Wesley.

Uhl-Bien, M., Marion, R., & McKelvey, B. (2007). “Complexity Leadership Theory: Shifting Leadership from the Industrial Age to the Knowledge Era.” The Leadership Quarterly, 18(4), 298–318. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2007.04.002

Σχόλια


Ας ξεκινήσουμε με μια στρατηγική συζήτηση

Αν αντιμετωπίζετε μια σύνθετη οργανωσιακή, ηγετική ή επαγγελματική πρόκληση, ας ξεκινήσουμε αποσαφηνίζοντας τι πραγματικά συμβαίνει.

    • LinkedIn
    • Instagram
    • Facebook
    Εγγραφή στο Newsletter

    Μπορείτε να διαγραφείτε οποτεδήποτε μέσω του συνδέσμου σε κάθε newsletter. Δείτε την Πολιτική Απορρήτου για τη χρήση των προσωπικών σας δεδομένων.

    © 2026 GROW Systemic Consulting

    bottom of page